Biglang kumalabog ang preno ng itim na sasakyan.<\/p>\n
Napahinto ito ilang pulgada lamang mula sa katawan ni Maria.<\/p>\n
Bumukas ang pinto ng kotse.<\/p>\n
Bumaba si Don Victoriano, ngunit ang dating mapagmataas na mukha nito ay biglang nawala.<\/p>\n
Nakatitig siya sa kamay ni Maria.<\/p>\n
Sa litrato.<\/p>\n
\u201cHindi maaari\u2026\u201d mahina niyang sambit.<\/p>\n
Nanginginig ang kamay ni Maria habang inilalapit ang litrato sa mukha nito.<\/p>\n
\u201cSiya po ba ito?\u201d<\/p>\n
Hindi sumagot si Victoriano.<\/p>\n
\u201cSiya ba ang nanay ko?\u201d<\/p>\n
Nanatiling tahimik ang lalaki.<\/p>\n
Mas lalong kumabog ang dibdib ni Maria.<\/p>\n
\u201cDon Victoriano!\u201d<\/p>\n
Napatingin ang mga tao sa paligid.<\/p>\n
\u201cBakit nasa pitaka ninyo ang larawan ng nanay ko?\u201d<\/p>\n
Lumunok si Victoriano.<\/p>\n
\u201cMaria\u2026\u201d<\/p>\n
Nanlaki ang mga mata ng dalaga.<\/p>\n
\u201cPaano ninyo nalaman ang pangalan ko?\u201d<\/p>\n
Walang naisagot ang lalaki.<\/p>\n
Doon niya napansin ang kuwintas sa leeg ni Maria.<\/p>\n
Ang maliit na pendant na hugis letrang V<\/strong>.<\/p>\n Parang tinamaan ng kidlat si Victoriano.<\/p>\n \u201cIsuot mo pa rin pala iyan\u2026\u201d<\/p>\n Napahawak si Maria sa kuwintas.<\/p>\n \u201cAlam ninyo ito?\u201d<\/p>\n Lumapit si Victoriano.<\/p>\n \u201cAng nanay mo ang nagbigay niyan sa iyo?\u201d<\/p>\n \u201cOpo.\u201d<\/p>\n \u201cBago siya namatay?\u201d<\/p>\n \u201cOpo.\u201d<\/p>\n Pumikit si Victoriano.<\/p>\n At sa unang pagkakataon, nakita ni Maria ang luha sa mga mata ng mayamang negosyante.<\/p>\n \u201cKung ganoon\u2026\u201d bulong nito, \u201cikaw nga.\u201d<\/p>\n \u201cAno po ang ibig ninyong sabihin?\u201d<\/p>\n Tumingin siya kay Maria.<\/p>\n \u201cAnak kita.\u201d<\/p>\n Parang huminto ang buong Divisoria.<\/p>\n Napaatras si Maria.<\/p>\n \u201cHindi.\u201d<\/p>\n \u201cMaria\u2014\u201d<\/p>\n \u201cHindi!\u201d<\/p>\n Nanginginig ang boses niya.<\/p>\n \u201cAng tatay ko po ay hindi kayo.\u201d<\/p>\n \u201cAlam ko.\u201d<\/p>\n \u201cSinabi sa akin ni Mama na namatay ang tatay ko bago pa ako ipinanganak!\u201d<\/p>\n \u201cHindi iyon totoo.\u201d<\/p>\n Napaluha si Maria.<\/p>\n \u201cKung ganoon, nasaan kayo noong kailangan namin kayo?\u201d<\/p>\n Walang maisagot si Victoriano.<\/p>\n Sa halip, tumingin siya sa lumang litrato.<\/p>\n \u201cDalawampung taon na ang nakalipas\u2026\u201d<\/p>\n Huminga siya nang malalim.<\/p>\n \u201cHindi pa ako mayaman noon.\u201d<\/p>\n Dinala ni Victoriano si Maria sa isang maliit na pribadong opisina sa Binondo.<\/p>\n Hindi siya agad pinaniwala ni Maria.<\/p>\n Ngunit nang ilapag ng lalaki ang isang lumang kahon sa mesa, nagsimula siyang manginig.<\/p>\n Sa loob nito ay may mga lumang liham.<\/p>\n Lahat ay para kay Rosa<\/strong>.<\/p>\n May mga sobre na hindi kailanman naipadala.<\/p>\n May mga litrato.<\/p>\n At may isang sertipiko ng kasal.<\/p>\n Nakasulat doon:<\/p>\n Victoriano de Vera at Rosa Santos.<\/strong><\/p>\n \u201cMag-asawa kayo ni Mama?\u201d<\/p>\n Tumango si Victoriano.<\/p>\n \u201cDalawang buwan bago ako umalis papuntang Hong Kong para makahanap ng puhunan sa negosyo.\u201d<\/p>\n \u201cBakit hindi kayo bumalik?\u201d<\/p>\n \u201cBumalik ako.\u201d<\/p>\n Napatingin si Maria.<\/p>\n \u201cPero wala na siya.\u201d<\/p>\n \u201cSinabi sa akin ng pamilya ko na iniwan ka niya at ayaw na niyang makita ako.\u201d<\/p>\n \u201cHindi iyon totoo.\u201d<\/p>\n \u201cNgayon ko lang nalaman.\u201d<\/p>\n Inilabas ni Victoriano ang isang lumang liham.<\/p>\n \u201cNatanggap ko ito limang taon matapos akong umalis.\u201d<\/p>\n Iniabot niya kay Maria.<\/p>\n Nakasulat:<\/p>\n Victoriano, huwag mo na kaming hanapin. Hindi mo kami kailangan. May sarili ka nang buhay.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n Napaluha si Maria.<\/p>\n \u201cHindi sulat ni Mama ang ganitong pananalita.\u201d<\/p>\n \u201cAlam ko.\u201d<\/p>\n \u201cBakit?\u201d<\/p>\n \u201cDahil may isang bagay na hindi alam ng sinumang tao\u2026\u201d<\/p>\n Inilabas ni Victoriano ang isa pang papel.<\/p>\n Isang lumang dokumento.<\/p>\n Sa ibaba nito ay may pirma.<\/p>\n Estela de Vera.<\/strong><\/p>\n Ang ina ni Victoriano.<\/p>\n \u201cSiya ang sumulat sa pangalan ng nanay mo.\u201d<\/p>\n Nanlamig si Maria.<\/p>\n \u201cBakit?\u201d<\/p>\n \u201cDahil ayaw niyang maging bahagi ng pamilya namin ang nanay mo.\u201d<\/p>\n Napahawak si Maria sa dibdib.<\/p>\n \u201cPero bakit?\u201d<\/p>\n \u201cDahil mahirap siya.\u201d<\/p>\n Tahimik na tumulo ang luha ni Maria.<\/p>\n Bigla niyang naalala ang lahat.<\/p>\n Ang mga gabing walang pagkain.<\/p>\n Ang lumang bahay.<\/p>\n Ang kanyang ina na laging nagsasabing:<\/p>\n \u201cAnak, huwag kang magagalit sa iyong ama. Baka may dahilan kung bakit hindi siya makauwi.\u201d<\/em><\/p>\n Hindi pala kasinungalingan iyon.<\/p>\n May humadlang sa kanila.<\/p>\n \u201cNasaan si Mama nang mamatay siya?\u201d<\/p>\n Napayuko si Victoriano.<\/p>\n \u201cSa ospital.\u201d<\/p>\n \u201cBakit?\u201d<\/p>\n \u201cMay sakit siya.\u201d<\/p>\n \u201cAlam ninyo ba?\u201d<\/p>\n \u201cHindi.\u201d<\/p>\n \u201cBakit hindi ninyo alam?\u201d<\/p>\n Walang sagot.<\/p>\n Doon sumabog ang galit ni Maria.<\/p>\n \u201cKung hinanap ninyo siya noon, baka buhay pa siya!\u201d<\/p>\n Napapikit si Victoriano.<\/p>\n \u201cTama ka.\u201d<\/p>\n \u201cHindi sapat ang pera para ibalik siya!\u201d<\/p>\n \u201cAlam ko.\u201d<\/p>\n \u201cHindi rin sapat ang mga liham!\u201d<\/p>\n \u201cAlam ko.\u201d<\/p>\n \u201cHindi sapat ang pag-amin ninyong tatay ko kayo!\u201d<\/p>\n Napaluha si Victoriano.<\/p>\n \u201cAlam ko.\u201d<\/p>\n Tumalikod si Maria.<\/p>\n Ngunit bago siya tuluyang makaalis, nagsalita si Victoriano.<\/p>\n \u201cMay isa pang bagay.\u201d<\/p>\n Huminto siya.<\/p>\n \u201cBuhay ang nanay mo noong araw na isinilang ka.\u201d<\/p>\n Napalingon si Maria.<\/p>\n \u201cAno?\u201d<\/p>\n \u201cPero hindi siya namatay dahil sa sakit.\u201d<\/p>\n Lumapit si Victoriano.<\/p>\n \u201cMay nangyari sa ospital.\u201d<\/p>\n Kinabukasan, kasama ang abogado ni Victoriano, pumunta sila sa lumang ospital kung saan ipinanganak si Maria.<\/p>\n Matagal nang nakatago sa archive ang mga dokumento.<\/p>\n Matapos ang ilang oras ng paghahanap, natagpuan nila ang isang lumang medical record.<\/p>\n May nakasulat:<\/p>\n Rosa Santos \u2014 21 years old.<\/strong><\/p>\n At sa tabi nito:<\/p>\n Baby Girl \u2014 Maria Santos.<\/strong><\/p>\n Ngunit may isa pang entry.<\/p>\n Discharged against medical advice.<\/strong><\/p>\n \u201cHindi siya namatay sa ospital,\u201d sabi ng abogado.<\/p>\n Napatingin si Maria.<\/p>\n \u201cKung ganoon, saan siya pumunta?\u201d<\/p>\n Ipinagpatuloy nila ang paghahanap.<\/p>\n At natagpuan ang isang address.<\/p>\n Isang maliit na bahay sa Tondo.<\/p>\n Pumunta sila roon.<\/p>\n Isang matandang babae ang nagbukas ng pinto.<\/p>\n Nang makita si Maria, napahawak ito sa dibdib.<\/p>\n \u201cRosa\u2026\u201d<\/p>\n \u201cHindi po ako si Rosa,\u201d sabi ni Maria.<\/p>\n Nangingilid ang luha ng matanda.<\/p>\n \u201cAnak niya.\u201d<\/p>\n Tahimik ang lahat.<\/p>\n \u201cMatagal ka naming hinintay.\u201d<\/p>\n \u201cAno po ang ibig ninyong sabihin?\u201d<\/p>\n \u201cBuhay si Rosa nang maraming taon pagkatapos mong mawala.\u201d<\/p>\n Napasinghap si Maria.<\/p>\n \u201cMahigit sampung taon siyang naghanap sa iyo.\u201d<\/p>\n \u201cPero\u2026\u201d<\/p>\n \u201cSinabi sa kanya na kinuha ka ng ama mo.\u201d<\/p>\n Napalingon si Maria kay Victoriano.<\/p>\n \u201cAko?\u201d<\/p>\n Umiling ang matanda.<\/p>\n \u201cHindi ikaw.\u201d<\/p>\n \u201cTapos sino?\u201d<\/p>\n \u201cAng pamilya ni Victoriano.\u201d<\/p>\n Nanlamig si Victoriano.<\/p>\n Natuklasan nila ang isang lumang folder.<\/p>\n Nandoon ang mga dokumentong nagpapatunay na matapos ipanganak si Maria, may isang taong kumuha sa kanya mula sa ospital.<\/p>\n Hindi si Victoriano.<\/p>\n Hindi si Rosa.<\/p>\n Kundi isang tauhan ng pamilya De Vera.<\/p>\n Ang dahilan?<\/p>\n Ayaw ng ina ni Victoriano na malaman ng mga kaibigan sa negosyo na may anak siyang apo sa isang babaeng mahirap.<\/p>\n Ngunit hindi niya kayang itago ang bata habang buhay.<\/p>\n Kaya ipinadala si Maria sa isang ampunan.<\/p>\n At doon siya kalaunang inampon ng mag-asawang nagpalaki sa kanya.<\/p>\n Samantala, sinabi kay Rosa na namatay ang kanyang anak.<\/p>\n At kay Victoriano naman ay sinabi na tumakas si Rosa kasama ang ibang lalaki.<\/p>\n Dalawampung taon silang nilinlang.<\/p>\n \u201cNasaan si Rosa?\u201d tanong ni Maria.<\/p>\n Tumahimik ang matandang babae.<\/p>\n \u201cPatay na siya.\u201d<\/p>\n Napayuko si Maria.<\/p>\n \u201cPero bago siya namatay\u2026\u201d<\/p>\n Inilabas ng babae ang isang maliit na kahon.<\/p>\n \u201cIniwan niya ito para sa iyo.\u201d<\/p>\n Binuksan ni Maria ang kahon.<\/p>\n Nandoon ang isang sulat.<\/p>\n Nanginginig ang kamay ni Maria habang binabasa.<\/p>\n Maria,<\/em><\/p>\n Kung hawak mo ang sulat na ito, ibig sabihin hindi na ako nakabalik sa iyo.<\/em><\/p>\n Huwag mong isipin na iniwan kita.<\/em><\/p>\n Araw-araw kitang hinanap.<\/em><\/p>\n Araw-araw kong tinanong ang Diyos kung nasaan ka.<\/em><\/p>\n At kung balang araw makita mo ang iyong ama, huwag mo siyang kamuhian agad.<\/em><\/p>\n Hindi niya alam ang nangyari.<\/em><\/p>\n Pero huwag mo ring kalimutan ang sarili mo.<\/em><\/p>\n Hindi mo kailangang maging mayaman para maging mahalaga.<\/em><\/p>\n Maging mabuti ka.<\/em><\/p>\n At kapag nakita mo ang lalaking may litrato nating dalawa\u2026<\/em><\/p>\n sabihin mong pinatawad ko na siya.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n Bumagsak ang luha ni Maria sa papel.<\/p>\n \u201cMa\u2026\u201d<\/p>\n Sa tabi niya, tuluyang napaiyak si Victoriano.<\/p>\n Doon niya napansin ang likod ng litrato.<\/p>\n May nakasulat na petsa.<\/p>\n June 18, 2008.<\/strong><\/p>\n At sa ibaba:<\/p>\n \u201cVictoriano, Maria at ako. Isang araw magiging kumpleto rin tayo.\u201d<\/strong><\/p>\n Napahawak si Victoriano sa bibig.<\/p>\n Hindi niya napigilan ang pag-iyak.<\/p>\n Dalawampung taon niyang itinago ang litrato.<\/p>\n Hindi dahil ayaw niyang makita.<\/p>\n Kundi dahil iyon na lamang ang natitira sa babaeng minahal niya.<\/p>\n Lumapit si Maria.<\/p>\n Matagal silang nagkatitigan.<\/p>\n \u201cHindi ko pa kayang tawagin kayong Papa.\u201d<\/p>\n Tumango si Victoriano.<\/p>\n \u201cHindi kita pipilitin.\u201d<\/p>\n \u201cHindi ko rin agad mapapatawad ang lahat.\u201d<\/p>\n \u201cHindi ko hinihingi.\u201d<\/p>\n \u201cPero\u2026\u201d<\/p>\n Huminga nang malalim si Maria.<\/p>\n \u201cPwede ba nating subukan?\u201d<\/p>\n Napaluha si Victoriano.<\/p>\n \u201cBuong buhay kong hinihintay ang araw na iyon.\u201d<\/p>\n Hindi naging madali ang lahat.<\/p>\n Hindi biglang nawala ang galit ni Maria.<\/p>\n Hindi rin agad naging perpekto ang relasyon nila.<\/p>\n Ngunit araw-araw, pinatunayan ni Victoriano na hindi niya gustong bilhin ang pagmamahal ng anak.<\/p>\n Hindi niya binigyan si Maria ng mamahaling kotse.<\/p>\n Hindi niya agad inilagay sa negosyo.<\/p>\n Sa halip, tuwing alas-sais ng umaga, pumupunta siya sa Divisoria.<\/p>\n At tinutulungan si Maria magtinda.<\/p>\n \u201cDon Victoriano,\u201d biro ng mga tinderang nakakakilala sa kanya, \u201cmayaman ka na nga, nagtitinda ka pa rin ng puto!\u201d<\/p>\n Ngumingiti siya.<\/p>\n \u201cAnak ko ang tindahan.\u201d<\/p>\n Minsan, tinatanong siya ni Maria:<\/p>\n \u201cHindi ba kayo nahihiya?\u201d<\/p>\n \u201cSa alin?\u201d<\/p>\n \u201cNa makita kayong nagtitinda ng kakanin?\u201d<\/p>\n Tumatawa si Victoriano.<\/p>\n \u201cMas nakakahiya ang magkaroon ng milyon pero hindi makilala ang sariling anak.\u201d<\/p>\n Napangiti si Maria.<\/p>\n Isang gabi, bago matulog, ibinigay ni Victoriano kay Maria ang lumang pitakang dahilan ng lahat.<\/p>\n \u201cSa iyo na ito.\u201d<\/p>\n Binuksan ni Maria.<\/p>\n Nandoon ang litrato ng kanyang ina.<\/p>\n Ngunit may bago nang litrato sa likod nito.<\/p>\n Larawan nilang dalawa.<\/p>\n Si Maria at Victoriano.<\/p>\n Sa Divisoria.<\/p>\n Magkatabi sa likod ng bilao.<\/p>\n May maliit na sulat sa ilalim:<\/p>\n \u201cSa wakas, kumpleto na tayo.\u201d<\/strong><\/p>\n Napangiti si Maria habang umiiyak.<\/p>\n Hinawakan niya ang litrato ng kanyang ina.<\/p>\n \u201cMa\u2026\u201d<\/p>\n Mahina siyang nagsalita.<\/p>\n \u201cHindi na po ako nag-iisa.\u201d<\/p>\n At sa unang pagkakataon matapos ang maraming taon, hindi na niya itinago ang litrato sa ilalim ng unan.<\/p>\n Inilagay niya ito sa tabi ng kanyang kama.<\/p>\n Dahil hindi na niya kailangang mangarap na balang araw ay makita muli ang kanyang pamilya.<\/p>\n Natagpuan na niya ito.<\/p>\n Hindi sa isang malaking mansiyon.<\/p>\n Hindi sa isang marangyang kumpanya.<\/p>\n Hindi sa isang malaking mana.<\/p>\n Kundi sa isang lumang pitaka, isang kupas na litrato, at isang ama na minsang hindi niya nakilala.<\/strong><\/p>\n At mula noon, tuwing alas-sais ng umaga sa Divisoria, dalawang tao ang laging makikitang magkatabi sa isang maliit na bilao.<\/p>\n Isang dalagang nagtitinda ng kakanin.<\/p>\n At isang mayamang negosyanteng natutong ang pinakamahalagang bagay na maaaring pagmamay-ari ng isang tao ay hindi pera\u2014<\/p>\n kundi ang pagkakataong muling tawagin ang isang tao na:<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" PART 3\u2014 ANG LARAWANG HINDI DAPAT NAKITA Biglang kumalabog ang preno ng itim na sasakyan. Napahinto ito ilang pulgada lamang mula sa katawan ni Maria. Bumukas ang pinto ng kotse.… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-66","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/storyph168.live\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/storyph168.live\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/storyph168.live\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/storyph168.live\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/storyph168.live\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=66"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/storyph168.live\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":67,"href":"https:\/\/storyph168.live\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66\/revisions\/67"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/storyph168.live\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=66"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/storyph168.live\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=66"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/storyph168.live\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=66"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}ANG LIHIM NI ROSA<\/h3>\n
\n
ANG PINAKAMASAKIT NA KATOTOHANAN<\/h3>\n
ANG NAKATAGONG RECORD<\/h3>\n
ANG TUNAY NA PLANO<\/h3>\n
\u201cPARA SA ANAK KO\u201d<\/h3>\n
\n
ANG LARAWANG NAKATAGO<\/h3>\n
MAKALIPAS ANG ISANG TAON<\/h3>\n
ANG HULING REGALO<\/h3>\n