“Makatarungan ito,” sagot ko. “Dahil ang perang iyon ay hindi kabayaran sa pag-aalaga sa akin. Iyon ay pagbabalik ng lahat ng sakripisyong ibinigay niya nang talikuran ninyo ang inyong ina. Mula sa araw na ito, huwag na huwag na kayong tatapak sa harapan ko. At huwag na huwag ninyong tatawagan si Clarisse para humingi ng anumang tulong.”
Pinindot ko ang pulang button sa screen at pinatay ang tawag.
Bumalik ang katahimikan sa loob ng sala.
Tumingin ako kay Clarisse.
Dahan-dahan akong lumuhod sa kanyang harapan.
“Pa! Tumayo kayo riyan!” nagmamadaling lumapit si Clarisse at hinawakan ang aking mga balikat para itayo ako.
“Patawarin mo ako, anak,” umiiyak kong sabi. “Naging bulag ako sa lumang paniniwala. Naging makasarili ako. Inisip ko na dahil babae ka, wala ka nang karapatan sa pamilyang ito. Pero ikaw pala ang tunay na nagbuhat sa aming lahat.”
Umiyak din si Clarisse at mahigpit akong niyakap.
“Matagal ko na kayong pinatawad, Pa. Ang gusto ko lang naman, makita ninyo na narito ako. Na anak ninyo rin ako.”
Lumapit si Jason at inabutan ako ng baso ng tubig.
“Pa, nakahanda pa rin po ang kuwarto ninyo,” mahinahong wika ni Jason. “Kung nais ninyong manatili rito, bukas ang aming pintuan. Hindi dahil sa natitirang lupa o sa commercial stalls, kundi dahil pamilya kayo.”
Tumingin ako sa malinis na silid sa aming harapan.
Sa unang pagkakataon matapos ang 4 na taon, naramdaman kong ligtas ako.
Kinabukasan, ganap na 9:00 ng umaga, nagtungo kami sa opisina ni Atty. Mendoza.
Pormal kong inilipat ang lahat ng natitirang ari-arian at titulo sa pangalan ni Clarisse.
Sinimulan din namin ang legal na proseso upang pormal na singilin kina Gabriel at Dennis ang kanilang legal na bahagi sa nagastos sa pagpapagamot ng kanilang ina batay sa umiiral na batas sa family code.
Hindi nagtagal, sinubukan nina Gabriel at Dennis na pumunta sa bahay ni Clarisse upang magmakaawa, ngunit hinarang sila ng security guard ng subdivision alinsunod sa aking mahigpit na tagubilin.
Sa maliit ngunit payapang tahanan sa Antipolo, natagpuan ko ang tunay na kapayapaan sa aking pagtanda—kasama ang anak na minsang kinalimutan ng aking tradisyon, ngunit hindi kailanman lumimot sa kanyang pagmamahal bilang anak.