“Ano pong ibig niyang sabihin, Aling Nena?” pabulong na tanong ni Renato habang nanginginig ang kanyang mga labi. Hindi pa rin maalis ang tingin niya sa mag-ina niyang mukhang ginulat ng isang multo.
Bago pa makasagot ang matanda, mabilis na tumakbo si Mika palapit sa kanya.
“Papa!” sigaw ng bata sabay yakap nang mahigpit sa kanyang mga binti.
Kasunod nito ay si Liza. Tumakbo ito mula sa counter, at nang tuluyang makalapit kay Renato, bumagsak ang mga luha nito kasabay ng pagbagsak ng mga yakap na halos magpatumba sa kanilang dalawa.
“Bakit ka umuwi nang walang pasabi? Bakit hindi ka nag-abiso?” humihikbing wika ni Liza habang hinahagkan ang kanyang mukha. “Akala ko… akala ko kung ano na ang nangyari sa iyo!”
Pero sa gitna ng emosyon, bumalik sa isip ni Renato ang dati nilang bahay.
“Liza… yung bahay natin? Bakit may ibang pamilya roon? At ito… paano nangyari ito?” Sabay turo niya sa malaking bahay at sa grocery store. “Limang taon akong nagpakahirap sa Riyadh, nagpapadala ng pera buwan-buwan. Pero iba ang nadatnan ko!”
Tumikhim si Aling Nena at hinawakan sa balikat ang mag-asawa. “Oh, sige na, pumasok muna kayo sa loob. Huwag kayong mag-eskandalo rito sa kalsada. Kanina pa kayo tinitingnan ng mga kapitbahay.”
Nang makapasok sila sa loob ng magandang tahanan, pinaupo si Renato sa silyang may malambot na unan. Binigyan pa siya ng isang basong malamig na tubig ni Mika na kanina pa nakahawak sa kanyang kamay, tila natatakot na baka mawala na naman ang kanyang ama.
Huminga nang malalim si Liza, pinunasan ang mga luha, at naupo sa tapat ni Renato.
“Renato… naaalala mo ba noong nakaraang taon?” panimula ni Liza. Ang boses nito ay nanginginig ngunit puno ng katatagan. “Noong tumawag ka sa akin at sinabi mong may nakuha kang performance bonus?”
“Oo… nagpadala ako ng halos kalahating milyon noon para pambili sana ng lupa o pandagdag sa ipon natin,” sagot ni Renato.
“Tama ka,” pagpapatuloy ni Liza. “Pero hindi mo alam ang nangyari bago dumating ang perang iyon. Dalawang buwan bago ang tawag na iyon, nakatanggap ako ng sulat mula sa bangko. Ang lupang kinatatayuan ng lumang bahay natin… naisangla pala ng kuya mo nang walang paalam noong panahong naghihikahos ang pamilya nila.”
Nanlaki ang mga mata ni Renato. “Anong sabi mo? Si Kuya Nestor?”
“Oo,” malungkot na tango ni Liza. “Nabaon sa utang ang kuya mo dahil sa sugal at sa ospital ng tatay. Inilagay niya sa pangalan ko ang titulo noon nang sabihin niyang ipapaayos natin, pero may nakatagong kasulatan pala na nailagay niya bilang kolateral. Dumating ang araw ng foreclosure. Kung hindi kami aalis agad at magbabayad ng milyun-milyon, ipapasubasta ang bahay natin at mapapaalis kami nang walang dala.”
Napanganga si Renato. “Bakit… bakit hindi mo sinabi sa akin? Bakit mo itinago?”
“Dahil alam ko kung gaano mo katagal pinaghirapan ang bawat sentimo sa Riyadh!” sigaw ni Liza habang tumutulo ang mga luha. “Ayaw kong masira ang ulo mo doon. Alam ko kung gaano kainit, kung gaano karumi ang trabaho mo, at kung paano mo kinakain ang tira-tirang pagkain para lang makapagpadala rito. Kung sinabi ko sa iyo noon, baka iniwan mo ang trabaho mo nang wala sa oras, o baka nawalan ka ng pag-asa roon.”
“Pero… paano nangyari ito?” tanong ni Renato, sabay libot ng tingin sa malaking bahay. “Saan galing ang pambayad dito?”
Ngumiti si Liza nang bahagya, kahit nanginginig pa ang mga labi.
“Noong natanggap ko ang bonus mo, hindi ko ginamit para tubusin ang lumang bahay na may mantsa ng panlilinlang ng kapatid mo. Naisip ko: Ito na ang pagkakataon para kumawala kami. Kinausap ko ang ahente. Kinuha ko ang ipon mo, pinagsama ko sa maliit na negosyong itinatag ko rito—itong pagtitinda ko ng mga de-lata at kakanin noong una—at nag-apply ako ng tamang housing loan gamit ang sarili kong sipag at sahod.”
Bumaling si Aling Nena kay Renato at ngumiti nang malawak.
“O, di ba? Akala mo niloko ka ng asawa mo? Ang totoo, pinalago niya ang perang pinagpaguran mo! Ang lumang bahay ninyo, pinaupahan na lang natin sa iba habang ang pamilya mo ay lumipat dito sa mas tahimik, mas ligtas, at sariling-sarili ninyong ari-arian!”
Parang nabunutan ng milyun-milyong tinik ang dibdib ni Renato. Ang galit, pangamba, at sama ng loob na nadama niya kanina sa tapat ng lumang gate ay biglang napalitan ng labis na paghanga at pagmamahal.
Lumuhod siya sa harap ni Liza, kinuha ang mga kamay nitong may bahid ng pagod sa pagpapatakbo ng negosyo, at hinalikan ito nang paulit-ulit.
“Patawarin mo ako, mahal ko,” bulong ni Renato, basang-basa na naman ng luha ang mukha ngunit sa pagkakataong ito, luha ng kaligayahan. “Nagduda pa ako sa iyo… akala ko…”
“Huwag mo nang alalahanin iyon,” pagpapakalma ni Liza habang hinahaplos ang buhok ng asawa. “Ang mahalaga, umuwi ka na. At sa pagkakataong ito, hindi na para bumalik sa Saudi. Tapos na ang limang taon ng paghihiwalay natin.”
Sumigaw si Mika sa tuwa at sumali sa yakapan ng kanilang pamilya.
Sa labas ng bintana, dahan-dahang lumubog ang araw sa Batangas, ngunit sa loob ng LM Family Mart at ng bagong tahanan na iyon, ang liwanag ng kanilang kinabukasan ay nagsisimula pa lamang sumilang.
Wala nang balikbayan box na kailangang yakapin nang may luha ng pangungulila—dahil sa wakas, si Renato ay nasa piling na ng kanyang tunay na tahanan.