PART 3 — ANG PAGPILI SA SARILI
Hindi gumalaw si Adrian.
Nakatitig lamang siya sa maliit na kahong nakabukas sa kanyang mga kamay.
Sa loob nito ay dalawang simpleng wedding band.
Walang mamahaling diyamante.
Walang engrandeng disenyo.
Dalawang singsing lamang na pinili ko dahil minsan niyang sinabi na hindi niya kailangan ng marangyang kasal.
Ang gusto raw niya ay isang tahanang tahimik, isang asawang uuwian, at isang taong mananatili sa tabi niya habang buhay.
Pitong taon akong naniwala sa pangakong iyon.
“Gabriela…” paos niyang sabi. “Ano ito?”
“Wedding rings.”
“Alam ko. Pero bakit…”
“Dahil akala ko handa na tayong magpakasal.”
Napalunok siya.
“Bakit hindi mo sinabi?”
“Sinubukan ko.”
Naalala ko ang gabing inilabas ko ang brochure ng isang maliit na wedding venue sa Tagaytay.
Hindi man lang niya ito tiningnan.
Tumawag kasi si Vanessa.
Noong isa pang gabi, tinanong ko kung gusto ba niyang magkaroon ng civil wedding muna.
Tumango lang siya habang nakikinig sa voice message ng dati niyang kasintahan.
Sa huli, tumigil na akong magtanong.
“Akala ko busy ka lang,” mahinahon kong sabi. “Akala ko kapag natapos ang lahat ng problema ni Vanessa, magkakaroon ka rin ng oras para sa atin.”
“Gab, mahal kita.”
Napangiti ako nang mapait.
“Alam mo kung ano ang pinakamalungkot, Adrian?”
Hindi siya sumagot.
“Naniniwala akong mahal mo ako. Pero hindi ibig sabihin noon, marunong kang magmahal nang tama.”
Umupo siya sa gilid ng kama.
“Puwede pa nating ayusin ito.”
Umiling ako.
“Hindi na.”
“Dahil lang kay Vanessa?”
“Hindi.”
Tumingin ako nang diretso sa kanyang mga mata.
“Dahil sa lahat ng pagkakataong kailangan kita at pinili mong hindi ako paniwalaan.”
Kinabukasan, maagang dumating si Dr. Mendoza para tingnan ang aking kondisyon.
Maayos ang pagkakaayos ng bali, ngunit kakailanganin ko ng ilang linggong pahinga at rehabilitasyon.
“May tutulong ba sa iyo sa bahay?” tanong niya.
Bago ako makasagot, nagsalita si Adrian.
“Ako po, Doc. Ako ang mag-aalaga sa kanya.”
“Hindi na kailangan,” sagot ko.
Nagulat silang dalawa.
“Makikituloy muna ako sa ate ko sa Pasig. Nasabihan ko na siya.”
Tumingin sa akin si Dr. Mendoza, saka marahang tumango.
“Ang mahalaga, may kasama ka habang nagpapagaling.”
Pagkaalis niya, lumapit si Adrian.
“Gabriela, bakit hindi mo man lang ako kinonsulta?”
“Dahil hindi ko na kailangan ng pahintulot mo para magdesisyon tungkol sa sarili kong buhay.”
“Girlfriend pa rin kita!”
Tahimik akong tumingin sa kanya.
“Hindi na, Adrian.”
Napaatras siya.
“Hindi puwedeng ganoon na lang!”
“Bakit hindi? Noong sinabi mong makikipaghiwalay ka kapag inistorbo kita, hindi mo naman ako tinanong kung papayag ako.”
Wala siyang naisagot.
Makalipas ang ilang minuto, muling tumunog ang kanyang telepono.
Si Vanessa.
Hindi niya sinagot.
Tumunog ulit.
At ulit.
Hanggang sa tuluyan niyang pinatay ang cellphone.
“Gab, mula ngayon, hindi ko na siya kakausapin.”
Napatingin ako sa kanya.
“Bakit ngayon lang?”
“Dahil ngayon ko lang napagtanto…”
“Hindi, Adrian.”
Naputol ang kanyang pangungusap.
“Ngayon ka lang natakot na mawala ako.”
Kinahapunan, habang inaayos ko ang mga dokumento para sa paglabas ko sa ospital, dumating si Vanessa.
Nakaayos ang buhok nito, may dalang mamahaling handbag, at tila hindi nakatulog nang maayos.
Pagpasok niya, agad siyang lumapit kay Adrian.
“Adrian! Bakit hindi mo sinasagot ang mga tawag ko?”
“Vanessa, nasa ospital tayo.”
“Alam ko! Kaya nga ako pumunta!”
Tumingin siya sa akin.
“Gabriela, sana huwag mong masamain. Pero kailangan ko rin si Adrian. Alam mo namang hindi maganda ang kondisyon ko.”
Hindi ako sumagot kaagad.
Pinagmasdan ko siya.
Sa loob ng tatlong buwan, palagi kong naririnig ang tungkol sa kanyang sakit ng ulo, insomnia, at anxiety.
Hindi ko kailanman itinangging maaaring totoo ang mga nararamdaman niya.
Ang hindi ko matanggap ay kung bakit kailangang si Adrian ang maging tanging sagot sa lahat.
“Vanessa,” sabi ko, “may doktor ka ba na regular mong kinokonsulta?”
Nagulat siya.
“Meron naman.”
“May treatment plan ka?”
“Oo.”
“Kung ganoon, bakit kailangang si Adrian ang magbasa ng bedtime stories sa iyo gabi-gabi?”
Namula ang mukha niya.
“Hindi mo naiintindihan. Mas komportable ako sa kanya.”
Tumango ako.
“Posible iyon. Pero ang pagiging komportable mo sa kanya ay hindi dahilan para balewalain niya ang kalusugan at damdamin ng ibang tao.”
“Hindi ko naman siya pinipilit!”
“Talaga?”
Kinuha ko ang cellphone ko.
“May gusto lang akong iparinig.”
Binuksan ko ang audio recording mula sa aking security camera sa sala noong gabing nahulog ako.
Nakunan nito ang mga tunog sa labas ng opisina at ang pag-uusap namin matapos dumating ang mga responder.
Malinaw na narinig ang tinig ni Adrian.
“Bakit hindi mo ako tinawag?”
At ang sagot ko.
“Ikaw ang nagsabing bawal kitang istorbohin bago mag-alas-onse.”
Pagkatapos, pinatugtog ko ang isang voice message na naipadala ni Vanessa sa shared tablet namin ilang linggo ang nakalipas.
“Adrian, alam kong kasama mo si Gabriela. Pero kapag kailangan kita, gusto kong ako muna ang unahin mo. Kahit minsan lang, gusto kong maramdaman na ako pa rin ang pinakamahalaga.”
Biglang natahimik ang kuwarto.
Napatingin si Adrian kay Vanessa.
“Sinabi mo iyon?”
Namula ang mukha niya.
“Adrian, emotional lang ako noon.”
“Sinabi mo sa akin na kailangan mo lang ng kausap dahil nahihirapan kang matulog.”
“Eh totoo naman!”
“Pero bakit kailangan mong makipagkompetensiya kay Gabriela?”
Napayuko si Vanessa.
Matagal bago siya muling nagsalita.
“Dahil dati, ako ang inuuna mo.”
Para bang huminto ang oras.
Sa wakas, lumabas ang katotohanang matagal ko nang nararamdaman.
Hindi lamang siya naghahanap ng suporta.
Gusto niyang malaman kung kaya pa rin niyang kunin si Adrian mula sa akin.
“Vanessa…” mahinang sabi ni Adrian.
Nagsimulang tumulo ang luha niya.
“Noong bumalik ako mula Singapore, mag-isa ako. Iniwan ako ng boyfriend ko. Wala akong makausap. Tapos nandiyan ka ulit.”
“Dapat sinabi mong nahihirapan ka, hindi mo ako ginawang dahilan para saktan si Gabriela.”
“Hindi ko naman inakalang hahantong sa ganito!”
Sa pagkakataong iyon, nagsalita ako.
“Pero alam mong may girlfriend siya.”
Tumahimik siya.
“At alam mong ilang beses niya akong iniwan para puntahan ka.”
Hindi niya maitaas ang tingin.
“Hindi kita sinisisi sa lahat, Vanessa. Si Adrian ang may responsibilidad sa relasyon namin. Pero alam mo rin kung kailan ka lumampas sa hangganan.”
Nang umalis si Vanessa, matagal na nakatayo si Adrian sa tabi ng bintana.
Pagkatapos, lumapit siya sa kama ko.
“Gab, tama ka.”
Hindi ako kumibo.
“Hindi ko alam kung kailan ako nagsimulang maging ganito.”
Umupo siya sa silya.
“Siguro dahil sanay akong ako ang kailangan ng lahat. Sa ospital, kapag may emergency, ako ang tinatawag. Kapag may problema si Vanessa, ako rin.”
Napayuko siya.
“Pero ikaw… palagi kang malakas. Palagi mong sinasabing kaya mo.”
Tumingin ako sa kanya.
“Adrian, hindi ako ipinanganak na malakas.”
Napuno ng luha ang aking mga mata.
“Naging malakas ako dahil wala akong ibang pagpipilian.”
Nakita kong nanginginig ang kanyang mga kamay.
“Kapag may sakit ako, ako ang bumibili ng gamot. Kapag may problema ako, ako ang naghahanap ng solusyon. Kapag malungkot ako, ako ang umaalo sa sarili ko.”
Huminga ako nang malalim.
“Hanggang isang araw, napansin kong wala nang pinagkaiba ang pagkakaroon ko ng boyfriend sa pagiging mag-isa.”
Tumulo ang luha niya.
“I’m sorry, Gab.”
“Alam ko.”
“Patawarin mo ako.”
“Pinapatawad na kita.”
Agad siyang tumingala.
“Kung ganoon, puwede pa tayong…”
“Pero hindi na tayo babalik sa dati.”
Nawala ang pag-asa sa kanyang mga mata.
“Bakit?”
“Dahil ang pagpapatawad ay hindi palaging nangangahulugang pagbabalikan.”
Pagkaraan ng tatlong araw, lumabas ako ng ospital.
Sinundo ako ng ate kong si Mariel.
Pagkakita niya sa akin na nakaupo sa wheelchair, agad niya akong niyakap.
“Gab, bakit ngayon mo lang sinabi?”
Napahagulgol ako.
Doon ko lamang naramdaman kung gaano ako kapagod.
Hindi ako umiyak nang mahulog ako.
Hindi ako umiyak habang nilalagyan ng cast ang aking binti.
Hindi rin ako umiyak nang makipaghiwalay ako kay Adrian.
Pero nang maramdaman ko ang yakap ng ate ko, hindi ko na napigilan ang sarili.
“Akala ko kasi kaya ko pa, Ate.”
Hinaplos niya ang aking buhok.
“Hindi mo kailangang kayanin lahat nang mag-isa.”
Sa loob ng maraming taon, iyon ang mga salitang pinakakailangan kong marinig.
Dalawang linggo matapos akong lumipat, dumating si Adrian sa bahay ng ate ko.
May dala siyang isang kahon.
Nasa loob ang mga damit, libro, at personal kong gamit mula sa condo namin.
Kasama rin ang dalawang wedding band.
“Hindi ko alam kung dapat ko itong ibalik,” sabi niya.
Tinanggap ko ang kahon.
“Salamat.”
Matagal siyang nakatingin sa akin.
“Gab, nagpaalam na ako kay Vanessa.”
Tumango ako.
“Sinabi kong kailangan niyang ipagpatuloy ang treatment niya sa mga doktor niya, at hindi na ako puwedeng maging bahagi ng gabi-gabi niyang routine.”
“Maganda iyon.”
“Humingi rin ako ng counseling.”
Napatingin ako sa kanya.
“Napagtanto kong hindi sapat na mahusay akong doktor kung hindi ko kayang makinig sa taong pinakamalapit sa akin.”
Tahimik akong ngumiti.
“Natutuwa akong ginagawa mo iyon para sa sarili mo.”
“Gabriela…”
Huminga siya nang malalim.
“Kung maghihintay ako, may pagkakataon pa ba?”
Naramdaman kong sumikip ang dibdib ko.
Dahil sa kabila ng lahat, hindi naman biglang nawawala ang pitong taong pagmamahal.
May bahagi pa rin sa akin na gustong lumapit, yakapin siya, at sabihing ayos na ang lahat.
Pero naalala ko ang sarili kong nakahiga sa sahig.
Ang orasan.
Ang saradong pinto.
At ang takot kong tumawag sa sarili kong kasintahan.
“Adrian, huwag mo akong hintayin.”
Napapikit siya.
“Gusto kong matuto kang maging mabuting tao nang hindi umaasang babalik ako bilang gantimpala.”
Tumango siya.
At sa unang pagkakataon, hindi siya nakipagtalo.
“Maiintindihan ko.”
Pagkatapos, tahimik siyang umalis.
Lumipas ang tatlong buwan.
Unti-unti nang gumaling ang aking binti.
Natuto akong maglakad nang walang saklay.
Bumalik ako sa trabaho.
Nagbakasyon kami ni Ate Mariel sa Palawan, ang lugar na dati naming balak puntahan ni Adrian.
Sa unang umaga namin doon, naupo ako sa dalampasigan habang pinagmamasdan ang pagsikat ng araw.
May mga batang tumatakbo sa buhangin.
May mag-asawang naglalakad nang magkahawak-kamay.
At may mga alon na paulit-ulit na humahalik sa dalampasigan.
Kinuha ko ang cellphone ko.
May mensahe mula kay Adrian.
“Gab, natapos ko na ang unang ilang counseling sessions ko. Marami pa akong kailangang baguhin. Sana masaya ka ngayon. Hindi mo kailangang sumagot.”
Matagal kong tinitigan ang mensahe.
Pagkatapos, inilapag ko ang cellphone.
Hindi dahil galit ako.
Hindi dahil gusto kong gantihan siya.
Kundi dahil sa wakas, hindi ko na kailangang patunayan ang halaga ko sa pamamagitan ng paghihintay sa kanya.
Lumapit si Ate Mariel dala ang dalawang tasa ng kape.
“O, bakit nakangiti ka diyan?”
Tinanggap ko ang isang tasa.
“Wala lang, Ate.”
“Masaya ka?”
Tumingin ako sa malawak na dagat.
At sa unang pagkakataon matapos ang napakahabang panahon, nakasagot ako nang walang pag-aalinlangan.
“Oo. Masaya ako.”
Noong gabing nahulog ako sa hagdan, akala ko ang pinakamasakit na mararanasan ko ay ang mabaling buto sa aking binti.
Nagkamali ako.
Mas masakit palang malaman na ang taong inaasahan mong sasalo sa iyo ay siya ring dahilan kung bakit natatakot kang humingi ng tulong.
Pero may isang bagay akong natutuhan.
Hindi sukatan ng pagmamahal ang tagal ng inyong pinagsamahan.
Hindi rin sapat ang mga pangakong binibigkas kapag maayos ang lahat.
Ang tunay na pagmamahal ay nakikita sa mga sandaling mahirap, magulo, at hindi komportable.
Sa mga gabing may sakit ka.
Sa mga araw na hindi ka malakas.
Sa mga pagkakataong kailangan mo lamang ng isang taong magsasabing, “Nandito ako.”
Pitong taon kong hinintay na sabihin iyon ni Adrian.
Ngunit sa huli, ako mismo ang nagsabi nito sa aking sarili.
At iyon ang naging simula ng aking paghilom.
Dahil ang taong tunay na nagmamahal sa iyo ay hindi magtatakda ng oras kung kailan ka lamang puwedeng mangailangan sa kanya.